Açık Sorular
Cevabını bilmediğimiz sorular. Bir soru listeden ancak cevaplanarak, bir hukukî gelişmeyle hükümsüz kalarak ya da yanlış kurulduğu gösterilerek çıkar. Sessizce düşmez.
Bu sayfa neden var
Bir araştırma merkezinin yayımladığı şeyler, bildiklerinin listesidir. Bilmediklerinin listesi çoğu zaman daha bilgilendiricidir ve neredeyse hiçbir zaman yayımlanmaz.
Açık Sorular
- Kayıt 001
Bir model zarara yol açtığında kusurun öznesi kimdir?
When a model causes harm, who is the subject of the fault?
Türk sorumluluk hukuku kusuru bir kişiye bağlar. Modeli eğiten, veriyi sağlayan, eşiği belirleyen ve çıktıyı uygulayan farklı kişiler olduğunda, her biri kendi payını makul biçimde reddedebiliyor. Sorunun cevabı "hepsi" ise, müteselsil sorumluluğun sınırı nedir; "hiçbiri" ise zarar gören ne yapar?
Turkish liability law attaches fault to a person. Where the parties who trained the model, supplied the data, set the threshold, and applied the output are different, each can plausibly disclaim their share. If the answer is "all of them," what bounds joint liability; if it is "none of them," what is left to the injured party?
- Kayıt 002
Öngörülebilirlik hangi noktada kırılır?
At what point does foreseeability break?
TBK m. 66 çalıştıranın çalışanın davranışını öngörebildiğini varsayar. Bir modelin çıktısı istatistiksel olarak öngörülebilir fakat tekil olarak öngörülemez olduğunda bu varsayım kısmen geçerlidir. "Kısmen geçerli bir varsayım" hukukî bir kategori değildir; olması gerekip gerekmediğini bilmiyoruz.
Article 66 TBK assumes a principal can anticipate an auxiliary's conduct. Where a model's output is statistically foreseeable but individually unforeseeable, that assumption holds only in part. A "partly valid assumption" is not a legal category; we do not know whether it should become one.
- Kayıt 003
Modelin ürettiği açıklama bir gerekçe midir, yoksa sonradan kurulmuş bir anlatı mı?
Is an explanation produced by a model a reason, or a narrative constructed after the fact?
Hukukta gerekçe, kararın nedenidir. Modelin ürettiği metin çoğu zaman kararın nedeni değil, karara uydurulmuş bir açıklamadır. İkisi ayırt edilemiyorsa, açıklama hakkı neyi güvence altına alır?
In law, a reason is the cause of a decision. Text produced by a model is often not the cause of its output but an explanation fitted to it. If the two cannot be told apart, what does a right to explanation actually secure?
- Kayıt 004
Bilgilendirilmiş rıza hangi hâllerde hâlâ anlamlıdır?
In which cases is informed consent still meaningful?
Rızanın konusu, işleme anında bilinmeyen ileriki çıkarımları da kapsıyorsa, rıza biçimsel olarak alınmış fakat maddî olarak boş kalır. Bu boşluğun hangi eşikten sonra rızayı geçersiz kıldığını belirleyen bir ölçüt yok.
Where the object of consent extends to future inferences unknown at the moment of processing, consent is obtained formally but remains materially empty. There is no criterion establishing the threshold past which that emptiness invalidates it.
- Kayıt 005
Gönüllü olarak benimsenen bir yabancı standart, iç hukukta bağlayıcı hâle gelir mi?
Does a foreign standard adopted voluntarily become binding in domestic law?
Avrupa pazarına ürün veren Türk kuruluşları AI Act risk sınıflandırmasını hukuken zorunlu olmadıkları hâlde uyguluyor. Bir kuruluş kendi ilan ettiği standarda uymazsa, bu bir sözleşme ihlali mi, haksız fiil mi, yoksa hukuken hiçbir şey mi?
Turkish organisations supplying the European market apply the AI Act risk classification without legal obligation. If an organisation departs from a standard it has publicly adopted, is that a breach of contract, a tort, or legally nothing at all?
- Kayıt 006
Kamu kurumlarının kullandığı modeller bağımsız denetime nasıl açılabilir?
How can models used by public bodies be opened to independent audit?
Bu soru, sorulduğu hâliyle bir ön kabule dayanıyordu: denetimin ancak model ağırlıklarına erişimle mümkün olduğu. Girdi–çıktı düzeyinde yürütülen denetim yöntemleri bu ön kabulü zayıflattığı için soru bu hâliyle geçerliliğini yitirdi. Yeniden çerçevelenmiş hâli 7 numaralı kayıt olarak açılacaktır.
As posed, this question rested on a presupposition: that audit requires access to model weights. Audit methods operating at the input–output level weaken that presupposition, so the question lapses in this form. A reframed version will be opened as entry 7.
Ön kabul geçersiz. Soru yeniden çerçevelenmek üzere kapatıldı.
- Kayıt 007
Girdi–çıktı düzeyinde denetim, model ağırlıklarına erişmeden ne kadarını görebilir?
How much can an input–output audit see without access to model weights?
6 numaralı kaydın yeniden çerçevelenmiş hâli. Önceki soru, denetimin ancak ağırlıklara erişimle mümkün olduğunu varsayıyordu; bu varsayım geçersizdi. Geriye daha zor bir soru kalıyor: girdi–çıktı denetimi hangi hata türlerini yakalar, hangilerini yapısal olarak yakalayamaz? Yakalayamadıkları için hukukî bir güvence gerekiyorsa, o güvencenin dayanağı nedir?
The reframing of entry 6. The earlier question assumed audit was possible only with access to weights; that assumption was invalid. A harder question remains: which classes of error does an input–output audit catch, and which can it structurally never catch? If the ones it cannot catch require a legal guarantee, what is that guarantee grounded in?
- Kayıt 008
Bir sınıflandırma eşiğini belirleyen kişi, hukuken bir karar vermiş sayılır mı?
Does a person who sets a classification threshold count, in law, as having made a decision?
Eşik bir kez belirlenir ve sonra binlerce olaya uygulanır. Eşiği belirleyen mühendis tekil olayların hiçbirini görmez; tekil olayı gören operatör ise eşiği değiştiremez. Karar, ikisinin arasında bir yerde alınır ve hukukun tanıdığı hiçbir ana denk düşmez.
A threshold is set once and then applied to thousands of cases. The engineer who sets it sees none of them; the operator who sees an individual case cannot change the threshold. The decision is taken somewhere between the two, and corresponds to no moment the law recognises.
Soru gönderin
Merkezin cevaplaması gerektiğini düşündüğünüz bir soru varsa yazın. Gönderilen sorular incelenir; kayda alınanlar bu listede kaynağıyla birlikte yayımlanır.